Psychologie: mensen zijn kuddedieren

psychologie testje conformiteitStel je de volgende situatie eens voor: je bent uitgenodigd om mee te doen aan een psychologisch experiment. Samen met 7 andere proefpersonen gaan jullie aan een tafel zitten. Aan jullie de taak om een aantal keer te beoordelen welke twee lijnen dezelfde lengte hebben. Jullie krijgen twee kaarten te zien. Op de eerste kaart staat een lijn (laten we deze voor het gemak lijn A noemen), op de tweede kaart staan drie lijnen (lijnen B, C en D), met drie verschillende lengtes. De proefleider vraagt jullie om de beurt  om hardop te zeggen welke lijn (B, C of D) dezelfde lengte heeft als lijn A. Het is jou duidelijk dat lijn C het juiste antwoord is. Maar jij bent als laatste aan de beurt en gek genoeg hebben alle 7 proefpersonen voor jou gezegd dat lijn D dezelfde lengte heeft. Nu mag jij het zeggen, zeg jij als enige lijn C of ga je mee met de rest van de groep en zeg je ook lijn D?

Dit is ongeveer hoe het Asch conformiteit experiment ging. Zeven acteurs, en 1 proefpersoon (die niet toevallig altijd als laatste aan de beurt was) voerden dit taakje 18 keer uit (uiteraard telkens met andere lijnen). De eerste paar keren gaven de acteurs het juiste antwoord. Maar bij de derde ronde gaven de acteurs opeens unaniem het verkeerde antwoord. Dit herhaalde zich nog een aantal keer: uiteindelijk gaven de acteurs 12 keer expres het verkeerde antwoord. En de proefpersonen? 75% van de proefpersonen gaven op in ieder geval 1 van de vragen ook het verkeerde antwoord (en conformeerde dus aan de groep). Uiteraard was er ook een controlegroep (wij psychologen houden van controlegroepen!) waar proefpersonen zonder groepsdruk antwoord gaven (dus alleen, en zonder de ‘andere proefpersonen’) was de foutmarge minder dan 1%. Een behoorlijk verschil dus!

Na afloop van het experiment werden de proefpersonen nog een aantal vragen gesteld, waarbij aan het eind van het interview uit de doeken werd gedaan dat de 7 mede proefpersonen eigenlijk acteurs waren die bewust het foute antwoord hadden gegeven. Uit de vragen bleek dat er twee redenen waren voor het geven van het foute antwoord: sommige proefpersonen gaven aan vrij zeker te weten dat ze het foute antwoord gaven, maar dat ze maar mee gingen met de rest van de groep, en een deel van de proefpersonen gaf aan dat ze er vanuit gingen dat de rest van de groep het wel beter gezien zou hebben (en dat ze dus dachten dat ze wel het juiste antwoord gaven). Er zijn dus twee belangrijke redenen waarom mensen conformeren aan een groep: omdat ze niet buiten de groep willen vallen en omdat ze denken ‘de groep’ beter geïnformeerd is dan zijzelf.

Dit onderzoek maakt dus maar weer duidelijk dat mensen kuddedieren zijn. Ik vind het leuk om hier over na te denken. Wat zou ik in zo’n situatie doen? Hoewel mijn, en waarschijnlijk de reactie van de meeste mensen, zou zijn: ik zou bij die 25% horen die wel gewoon altijd het juiste antwoord geeft, is dit waarschijnlijk niet waar (ja, bij 1 op de 4 van ons dus ;)).

En, zou jij je denk je (bewust of onbewust) mee gaan met het foute antwoord?

16 Comments

  1. Morgaine 1 juni 2015

    Ik heb werkelijk waar geen idee, wat ik wel weet, wat een ander ook zegt, is dat ik wel mijn eigen antwoord zal formuleren of ik dan ook goed is, is dus het geen idee gedeelte, hahaha

    Maar een groep volgen bij een test met vragen doe ik dus niet, meestal ga ik dan juist dwars zijn, word ik scherper en kijk drie keer voordat ik mijn antwoord geef, soms is dat gelijk aan, en soms totaal anders dan de rest. Dan krijg je vaak ook, waarom kies jij nu net anders dan de rest? NOu ja, omdat ik het zo of zo zie, ongeacht of het goed of fout is, hahaha

    Soms is het ook handig om dyscalculie te hebben, waardoor ik in elk geval, anders kijk dan anderen, wat logisch lijkt, bekijk ik dan noog die 3x na… en probeer verder te kijken. Kun je hier ook iets mee? 😉

    X
    Morgaine onlangs geplaatst…Picasso & De MaanMy Profile

    Beantwoorden
  2. Danielle 1 juni 2015

    Ha wat grappig! Wij hebben tijdens mijn studie ook zulk soort testjes gedaan bij onzelf en bij mij is het 50/50 af en toe “durf” ik mijn eigen idee te uiten.. die man van die workshop zei dat heel veel mensen dat overigens hebben,, dat het niet is dat je altijd met de groep mee gaat maar dat het afhankelijk is van veel verschillende factoren (ken je het onderwerp, hoe zie je jou positie tegenover die andere in de groep, hoe intelligent vind je de andere in de groep, hoe zelfverzekerd je je voelt) wel vind ik het een boeiend fenomeen omdat je dus inderdaad wel weer geconfronteerd word met het feit dat je dus zonder dat je het zelf weet/doorhebt beïnvloed word door de situatie en je omgeving.
    Danielle onlangs geplaatst…Weekly Update | Week 22 – Magnum & my lazy assMy Profile

    Beantwoorden
    • Bente 1 juni 2015

      Ja je hebt helemaal gelijk, dit onderzoek vond ook plaats in de jaren 50 en er zijn inderdaad heel veel factoren die mee spelen bij dit onderzoekje, bijvoorbeeld de moeilijkheid van de taak (hoe moeilijker de taak, des te sneller mensen geneigd zijn om mee te gaan met de rest van de groep), de grootte van de groep, of de andere leden uit de groep gezag hebben (bijvoorbeeld als het je baas betreft e.d.), en ik geloof dat het effect nu ook minder groot is dan vroeger, maar het effect bestaat zeker nog wel 🙂

      Beantwoorden
  3. Dina 1 juni 2015

    Over dit soort experimenten heb ik wel eens gelezen. Ik denk dat altijd: Je weet dat je mee doet met een (psychologisch) experiment, dan heb je de insteek toch wel door? Maar goed, zo blijkt het niet te werken, want bijna iedereen gaat dan mee met de rest. Ik heb geen idee hoe ik zou reageren, ik kan alleen maar hopen dat ik in zo’n moment net zo kritisch kan denken als dat ik normaal gesproken doe.
    Dina onlangs geplaatst…Waarom ganzen vergassen niet nodig isMy Profile

    Beantwoorden
    • Bente 1 juni 2015

      Haha ja ik snap wat je bedoeld. Voor mijn studie heb ik zelf ook behoorlijk wat aan testjes mee moeten doen, en op zich worden ze vaak wel zo ingericht dat je niet helemaal het idee hebt waar het over gaat.

      Beantwoorden
  4. Paul 1 juni 2015

    Ik kan natuurlijk nu heel hard gaan roepen dat ik voor het juiste antwoord zou gaan, maar dat zou heel bijzonder zijn. Ik denk dat ik zeker niet altijd zal bezwijken aan de groepsdruk. Op een gegeven moment zou ik waarschijnlijk aan mezelf beginnen te twijfelen (wat zien zij, dat ik niet zie….) en dan geef ik een sociaal wenselijk antwoord.
    Paul onlangs geplaatst…AdonisMy Profile

    Beantwoorden
  5. Nesrin 1 juni 2015

    Ook ik zou graag willen roepen dat ik the one ben die het juiste antwoord zou geven hahaha. Ik vind dit fascinerend. Heel leuk dat je hierover schrijft!
    Nesrin onlangs geplaatst…Photodiary Keeping up with NesrinMy Profile

    Beantwoorden
  6. Kimberly 1 juni 2015

    Jaa, ik ken dit experiment! Ik heb het zelfs vermeld in mijn scriptie. Zo interessant!
    Kimberly onlangs geplaatst…Wat ik heb gestudeerdMy Profile

    Beantwoorden
  7. Sas 1 juni 2015

    Oh dit vind ik wel een super grappig experiment… Ik zou niet mee gaan haha.
    Sas onlangs geplaatst…Workout Challenge: De dingen die ik wil bereiken (in 1 maand)My Profile

    Beantwoorden
  8. kELLY 1 juni 2015

    Dit vind ik altijd erg leuk en interessant om te lezen. Ik hoorde vroeger al vaak van mijn meesters en juffen dat ik geen kuddedier was. Ik week af van de rest van mijn klasgenootjes en desondanks dat werd ik door hen gewaardeerd en had ik ook vrienden en vriendinnen. Je eigen mening geven is nooit verkeerd, word alleen maar gewaardeerd. Mij zie je niet meegaan in dit soort dingen!
    kELLY onlangs geplaatst…Lollipops Paris Glossy Lipstick & Eyeshadow.My Profile

    Beantwoorden
  9. Renske 2 juni 2015

    Ik hou van deze artikelen! 🙂 Ik vind het ‘bystandereffect’ ook zo interessant. Dit heb ik wel eens voor mijzelf in de trein getest. Best grappig! Vooral omdat je er zelf ook intrapt. Ik weet niet wat ik zou doen in de ‘lijntjessituatie’. 😉 Ik heb een hele sterke, eigen mening, maar soms durf ik dit niet altijd te tonen. Enfin, zoiets is natuurlijk afhankelijk van allerlei kenmerken, zoals persoons- en omgevingskenmerken etc., dus ik weet het niet wat ik zou doen, haha.
    Renske onlangs geplaatst…My monthly challenges – JuniMy Profile

    Beantwoorden
  10. Laura 2 juni 2015

    Su
    Laura onlangs geplaatst…Sportmotivatie #2My Profile

    Beantwoorden
  11. Laura 2 juni 2015

    Super leuk stukje bennie! Dat vorige berichtje ging mis haha! Ik denk dat ik zou denken dat die anderen het beter zouden weten en dus mEegaan met hun antwoord.
    Laura onlangs geplaatst…Sportmotivatie #2My Profile

    Beantwoorden
  12. Naomi 2 juni 2015

    Heel erg leuk artikel! Ik dénk dat ik gewoon m’n eigen intuïtie zou volgen omdat ik dit eigenlijk altijd zo heb gedaan (denk dan aan examens vroeger) maar wel heel interessant om over zo’n zaken te lezen!
    Naomi onlangs geplaatst…I now have a YouTube channel and my first video!My Profile

    Beantwoorden
  13. Evelien 2 juni 2015

    Interessante kwestie. Ik hecht veel – teveel – waarde aan wat anderen van mij vinden en denken en ben dus gauw geneigd met een groep mee te gaan. Maar wanneer ik zeker ben van mijn zaak en antwoord ga ik daar ook helemaal voor.

    Beantwoorden
  14. Lisa 2 juni 2015

    Mijn vriendin en ik hadden hier laatst nog een discussie over! Zeker eens goed om over na te denken.
    Lisa onlangs geplaatst…Ik hou van je HemaMy Profile

    Beantwoorden

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

CommentLuv badge